چاقی بیماری پیچیده ای است که به معنی وجود چربی زیاده از حد در بدن است. این عارضه تنها دغدغه زیبایی فیزیکی نیست بلکه معضلی پزشکی است که ریسک سایر بیماری ها و مشکلات سلامتی مانند بیماری های قلبی ، دیابت ، پر فشاری خون و بعضی سرطان ها را افزایش می دهد. طی آمار سازمان جهانی بهداشت در سال ۲۰۱۸ در کشورهای پیشرفته حدود ۶۰۰ میلیون بزرگسال چاق زندگی می کنند و این تعداد در ۲۵ سال اخیر ۵ برابر شده است. طی مطالعات انجام شده ثابت شده است که امروزه تعداد افرادی که در کره زمین دچار اضافه وزن می باشند برابر تعداد افرادی است که دچار سوء تغذیه هستند. رابطه چاقی مفرط (با BMI بالای ۳۵) و مرگ زودرس یک رابطه شناخته شده است. در یک مطالعه نشان داده شده است که هر ۲ نمره افزایش در BMI بالای ۲۵ با افزایش ۳۰ درصدی در مرگ و میر افراد همراه می باشد.
چرا نمی توان وزن کم کرد؟
این مسئله که چرا برخی افراد برای وزن کم کردن با مشکل مواجهند دلایل متعددی دارد. افزایش وزن معمولا ناشی از عوامل ارثی ، فیزیولوژیک و محیطی است که با شیوه رژیم غذایی فرد و تحرک بدنی و ورزش کردن او همراه می شود. نکته امیدوار کننده این است که کاهش وزن حتی به میزان کم هم مشکلات سلامتی همراه با آن را بهبود بخشیده یا از آن ها پیشگیری می کند. رژیم غذایی سلامت تر، تحرک بدنی بیشتر و تغییر شیوه زندگی می تواند به کاهش وزن کمک کند. استفاده از داروهای تجویزشده توسط جراح چاقی و گرفتن رژیم های کاهش وزن گزینه های دیگری برای مقابله با چاقی است.
علائم و تشخیص چاقی و خطرات آن برای سلامت
چاقی معمولا با افزایش وزن غیرطبیعی و انباشت چربی در بدن شناخته می شود. یکی از علائم اصلی آن ، افزایش سایز دور کمر و شاخص توده بدنی (BMI) بالاتر از ۳۰ است. در افراد چاق ، ممکن است مشکلاتی مانند تنگی نفس ، خستگی مفرط ، درد مفاصل و اختلالات خواب نیز مشاهده شود. همچنین ممکن است با مشکلات روانی مانند افسردگی و اضطراب همراه باشد. برای تشخیص این عارضه ، پزشک معمولاً از BMI و اندازه دور کمر استفاده می کند و در صورت نیاز ، آزمایش هایی برای ارزیابی سلامت کلی بدن انجام می دهد.
چاقی می تواند خطرات جدی برای سلامت ایجاد کند. این خطرات شامل ابتلا به بیماری های قلبی و عروقی ، دیابت نوع ۲ ، فشار خون بالا ، بیماری های کبدی و مشکلات تنفسی است. علاوه بر این ، اضافه وزن شدید می تواند به افزایش خطر ابتلا به برخی سرطان ها ، مشکلات گوارشی و اختلالات هورمونی منجر شود. بنابراین شناسایی علائم و تشخیص به موقع این عارضه برای جلوگیری از بروز مشکلات جدی ضروری است.
برای تشخیص اضافه وزن اغلب از شاخص توده بدن (BMI) استفاده می شود. برای محاسبه BMI وزن به کیلوگرم بر اندازهقد فرد بر حسب متر به توان ۲ تقسیم می شود.
| BMI | نوع وزن |
| کمتر از ۱۸.۵ | کم وزنی |
| ۲۴.۹-۱۸.۵ | نرمال |
| ۲۹.۹-۲۵.۰ | اضافه وزن |
| ۳۰.۰ و بالاتر | چاقی |
در بیشتر افراد BMI تخمین درستی از چربی بدن به دست می دهد. هرچند این شاخص مستقیما چربی بدن را اندازه گیری نمی کند از این روی که BMI برخی افراد مانند ورزشکاران عضلانی ممکن است که در حیطه چاقی قرار گیرد با اینکه این افراد چربی اضافه در بدن خود ندارند.
تشخیص چاقی
بسیاری از پزشکان علاوه بر BMI دور کمر فرد را نیز اندازه می گیرند تا برای تصمیم گیری برای درمان راهنمای دیگری داشته باشند. مشکلات سلامتی مربوط به وزن در مردانی که دور کمر آن ها از ۱۰۲ سانتی متر بیشتر است و در زنانی که دور کمرشان از ۸۹ سانتی متر بیشتر است شایع تر است. چاقی هم اکنون مثل یک بیماری همه گیر در حال گسترش است. ارتقای مداوم سلامت عمومی که بدان خو گرفته بودیم، اکنون با گسترش این عارضه با مانع روبروست. برای نخستین بار پیش بینی می شود که طول عمر نسل بعدی از والدین شان کوتاه تر باشد.
بیمارانی که مبتلا به اضافه وزن منجر به بیماری هستند (morbid obesity, BMI>35)در جامعه از بسیاری مزایا بی بهره هستند. این افراد نه تنها با بیماری های همراه با این نوع چاقی مانند دیابت ، ایجاد وقفه در تنفس به هنگام خواب و بیماری های قلبی عروقی دست به گریبانند ؛ بلکه برای انجام برخی از فعالیت های ساده روزانه مانند آسوده نشستن روی یک صندلی یا پیاده روی مسافت های معمول نیز با مشکل مواجه هستند.
برای دریافت مشاوره تخصصی ، فرم زیر را پر کنید. با شما تماس می گیریم
درمان چاقی
معضل جهان گستر اضافه وزن نیازمند اتخاذ اقدامات گوناگونی است اما برای کسانی که هماکنون با این مشکل روبرو هستند انجام جراحی باریاتریک (کاهش وزن) به گزینه ای منطقی تبدیل شده است. درمان های متعددی برای چاقی افراد معرفی شده است. مثل رژیم غذایی و ورزش و درمان های دارویی و رواونشناسی یا ترکیبی از این موارد. این درمان ها نیاز به اراده قوی برای رسیدن به وزن مطلوب دارند و در افراد با BMI زیر ۳۵ توصیه می شوند.
برای افرادی که BMI بالای ۳۵ دارند این درمان های حمایتی متاسفانه نمی توانند باعث کاهش وزن قابل توجهی شوند. حتی در صورت کاهش وزن در حد ۱۰ کیلوگرم نیز وزن این افراد برخواهد گشت. در واقع می توان گفت که اگر BMI بالاتر از ۳۵ برود دیگر وزن بیمار به مرحله غیر قابل برگشت رسیده است و تنها درمان این مشکل در این مرحله جراحی چاقی می باشد. امروزه جراحی تنها انتخاب درمانی برای اضافه وزن برای افراد با BMI بالای ۳۵ می باشد که کاهش وزن قابل توجه و ماندگار ایجاد می کند.
روش های موثر درمان چاقی و انتخاب بهترین گزینه
اضافه وزن شدید یکی از مشکلات شایع است که می تواند به مشکلات جدی سلامت منجر شود. روش های مختلفی برای درمان چاقی وجود دارند که بسته به شرایط فردی و شدت اضافه وزن انتخاب می شوند. یکی از گزینه های رایج ، تغییرات سبک زندگی است که شامل رژیم غذایی سالم و افزایش فعالیت بدنی می شود. این تغییرات می توانند به کاهش وزن کمک کنند اما برای برخی افراد کافی نیست. در این صورت ، جراحی های چاقی مانند اسلیو گاسترکتومی و بای پس معده می توانند مؤثر باشند. این جراحی ها به کاهش حجم معده یا تغییر مسیر هضم غذا کمک می کنند و به بیماران در کاهش وزن سریع تر و موثرتر کمک می کنند. همچنین داروهای کاهش وزن نیز ممکن است در موارد خاص تجویز شوند. انتخاب بهترین روش بستگی به عوامل مختلفی نظیر وضعیت سلامت عمومی ، سابقه پزشکی ، و نظر پزشک متخصص دارد. مشاوره با یک پزشک متخصص برای تعیین بهترین درمان برای هر فرد ضروری است تا نتایج بهینه حاصل شود.
چگونه از چاقی جلوگیری کنیم؟
جلوگیری از چاقی نیازمند اتخاذ تغییرات در سبک زندگی و رعایت عادات سالم است. اولین قدم ، داشتن رژیم غذایی متعادل و سالم است. مصرف میوه ها ، سبزیجات ، غلات کامل و پروتئین های کمچرب به کاهش وزن کمک می کند. همچنین باید از مصرف غذاهای فرآوری شده ، فست فود و نوشیدنی های شیرین خودداری کرد. بخش مهم دیگری از جلوگیری از این عارضه ، فعالیت بدنی منظم است. پیاده روی روزانه ، دویدن ، شنا یا ورزش های هوازی می تواند به سوخت و ساز بدن کمک کرده و وزن را تحت کنترل نگه دارد. علاوه بر این ، مدیریت استرس نیز می تواند تأثیر زیادی در پیشگیری از اضافه وزن داشته باشد ، زیرا استرس می تواند به پرخوری و افزایش وزن منجر شود. خواب کافی نیز برای حفظ تعادل هورمونی و جلوگیری از پرخوری ضروری است. در نهایت ، بررسی منظم وزن و مشاوره با پزشک برای پیگیری وضعیت سلامت و دریافت توصیه های مناسب می تواند از بروز چاقی جلوگیری کند.
